AB Yapay Zekâ Yasası’nda yeni aşama: genel amaçlı modellere yükümlülükler başladı

Dünyanın ilk kapsamlı yapay zekâ düzenlemesi olan AB Yapay Zekâ Yasası’nın (AI Act) kademeli yürürlük takviminde kritik bir aşama geçildi: genel amaçlı yapay zekâ (GPAI) modeli sağlayıcılarına yönelik yükümlülükler uygulanmaya başladı. Kapsamda şeffaflık, teknik dokümantasyon, telif politikası ve eğitim verisi özetlerine ilişkin gereklilikler var; sistemik risk taşıyan büyük modeller için ek değerlendirme yükümlülükleri öngörülüyor.

Türkiye’deki işletmeleri neden ilgilendiriyor?

İlk bakışta düzenleme model üreticilerini hedefliyor; ancak etki zincirle yayılıyor. AB pazarına ürün/hizmet satan veya AB’li kurumsal müşterilerle çalışan Türk işletmeleri, tedarikçi denetimlerinde yapay zekâ kullanımına dair sorularla karşılaşmaya başladı: hangi süreçte hangi model, hangi veriyle, hangi insan gözetimiyle?

Kurumsal yazılım tarafında beklenen pratik sonuç, “uyumlu AI” beyanlarının standartlaşması: sağlayıcıların kullandıkları modelleri, veri işleme yerlerini ve insan onay mekanizmalarını dokümante etmesi. Bu, alıcılar için de kolaylık — AI özellikli ürün seçerken sorulacak soru seti netleşiyor.

Genel değerlendirme, düzenlemenin inovasyonu durdurmadığı ama disipline ettiği yönünde: yapay zekâ projelerinde amaç, veri ve gözetim tasarımının baştan belgelenmesi, zaten iyi mühendisliğin gereğiydi; şimdi hukuki karşılığı da var.

Solveo açısı

Bu düzenlemenin Türkiye'deki işletmeye dokunduğu yer tedarikçi denetim formları oluyor: AB'li müşteri, kullandığınız yapay zekâ özelliği için hangi model, hangi veri ve hangi insan onayı sorusunu soruyor. Yanıtı hazır olmayan işletmeler için sorun teknik değil belgesel. Biz de ERP üstünde yapay zekâ kurarken bu üç soruyu tasarımın parçası sayıyoruz.

• Hangi süreçte hangi modelin çalıştığını ve verinin nerede işlendiğini yazılı tutun; sonradan çıkarmak, baştan not etmekten çok daha zahmetli
• İnsan onayı gereken adımları açıkça işaretleyin — otomatik öneri ile otomatik karar arasındaki fark, denetimde sorulan ilk şey
• Yapay zekâyı ERP verisinin üstüne kurun, yanına değil: SolveoAI ve dijital dönüşüm sayfalarında bu yaklaşımı anlattık